SSCFocus - เอกสารวิเคราะห์สถานการณ์ยุทธศาสตร์และความมั่นคง ฉบับที่ ๑๐/๖๒ (๑๖-๒๘ ก.พ.๖๒) เรื่อง “สหรัฐฯ” กับการดำรงภารกิจทางทหารในทะเลจีนใต้

 SSCFocus - เอกสารวิเคราะห์สถานการณ์ยุทธศาสตร์และความมั่นคง ฉบับที่ ๑๐/๖๒ ห้วง ๑๖-๒๘ ก.พ.๖๒ เรื่อง “สหรัฐฯ” กับการดำรงภารกิจทางทหารในทะเลจีนใต้ สรุปได้ดังนี้

๑. ถึงแม้ว่าจีนและอาเซียน กำลังอยู่บนเส้นทางของการเจรจา และการเร่งจัดทำประมวลการปฏิบัติในทะเลจีนใต้ (Code of Conduct in the South China Sea: COC) แต่เส้นทางดังกล่าวก็ต้องเผชิญกับสิ่งท้าทายอยู่เป็นระยะ อันมาจากการดำรงภารกิจทางทหารของสหรัฐฯ ในพื้นที่ทะเลจีนใต้ เช่น การปฏิบัติภารกิจลาดตระเวนในชื่อ “Freedom of Navigation Operations” (FONOPs) รวมทั้งการเคลื่อนย้ายกำลังทางเรือ และการซ้อมรบทางทะเลของกองทัพสหรัฐฯ และสหราชอาณาจักรในทะเลจีนใต้ เมื่อวันที่ ๑๑-๑๖ ม.ค.๖๒ เป็นต้น
๒. มุมมองต่อท่าทีของ สหรัฐฯ และจุดยืนของจีน ได้แก่ สหรัฐฯ มีความกังวลต่อกิจกรรมทางทหารของจีน และความก้าวหน้าที่เป็นรูปธรรมระหว่างจีนและอาเซียนในการแก้ปัญหาในทะเลจีนใต้ เช่น การริเริ่มการฝึกร่วมทางทะเลระหว่างจีนกับชาติสมาชิกอาเซียนเป็นครั้งแรก เมื่อ ๒๐-๒๙ ต.ค.๖๑ และการที่จีนประกาศว่าจะเร่งจัดทำประมวลการปฏิบัติในทะเลจีนใต้ (COC) ให้เสร็จสิ้นภายใน ๓ ปี จึงได้พยายามแสดงตัวตนในเวทีระหว่างประเทศ นอกจากนี้ ยังพยายามดึงพันธมิตรภายนอกเข้ามาแทรกแซงในทะเลจีนใต้ จีน มองว่าภารกิจลาดตระเวน “FONOPs” มีวัตถุประสงค์เพื่อกดดันทางการทูตต่อจีน และมองว่าการแทรกแซงจากประเทศภายนอกภูมิภาคโดยตรง หรือผ่านบางประเทศในภูมิภาคเป็นภัยคุกคามที่สำคัญต่อการสร้างสันติภาพและความมั่นคงในทะเลจีนใต้
๓. ท่าทีของไทยและกองทัพต่อกรณีดังกล่าว ได้แก่ ไทย ในฐานะประธานอาเซียนในปี ๒๕๖๒ มีหน้าที่ในการสานต่อการพิจารณาในวาระของอาเซียนเกี่ยวกับเนื้อหา และความเหมาะสมของ “ร่างเนื้อหาประมวลการปฏิบัติในทะเลจีนใต้” (Single Draft Negotiating Text (SDNT) of the COC)” ที่อาเซียนได้เห็นชอบร่วมกันกับจีน เพื่อทำให้อาเซียนและจีนบรรลุข้อตกลงได้ในปี ๒๐๒๑ กองทัพ กองทัพควรแสดงบทบาทสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีโดยเฉพาะระบบ Maritime Domain Awareness เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการปกป้องผลประโยชน์ของชาติทางทะเล ตลอดจนแสดงบทบาทนำในการใช้สถาปัตยกรรมที่มีอาเซียนเป็นศูนย์กลาง (ASEAN Centrality Security Architecture) ในการเจรจาเพื่อลดข้อพิพาท และส่งเสริมการใช้พื้นที่ทะเลจีนใต้อย่างสร้างสรรค์